Nieuws uit de media | 08.02.2011 | TERUG NAAR OVERZICHT

Relationele en seksuele vorming op jonge leeftijd zinvol

Lessen over relaties en seksualiteit op de basisschool bevorderen niet alleen de kennis, maar ook de assertiviteit van leerlingen. Dit blijkt uit een effectstudie naar twee lespakketten in de bovenbouw van het basisonderwijs, in opdracht van Rutgers WPF en CPS Onderwijsontwikkeling en advies. Leerkrachten en leerlingen vinden de lessen daarnaast leuk en zinvol.

Over het onderzoek

Het onderzoek geeft inzicht in het effect van en de waardering voor de twee meest gebruikte lespakketten voor relationele en seksuele vorming: ‘Relaties & Seksualiteit’ (Rutgers WPF) en ‘Lekker in je vel’ (CPS). Het onderzoek is uitgevoerd door ResCon, een onafhankelijk onderzoeksbureau. Er hebben 28 scholen deelgenomen die gebruik hebben gemaakt van één van beide lespakketten, en 16 scholen die geen van beide lespakketten hebben gebruikt (controlescholen). In totaal namen meer dan 1400 kinderen deel aan het onderzoek.

Effecten

Begin groep 7 (voormeting) weten leerlingen vrij weinig over lichamelijke veranderingen in de puberteit en vooral de kennis van voortplanting is beperkt. Áls leerlingen al informatie hebben gekregen over seksualiteit, is dat van hun ouders. Behalve dat ze meer weten over de puberteit, relaties en seksualiteit weten leerlingen na afloop van de lessen ook beter wat seksuele intimidatie of seksueel misbruik is. De acceptatie van homoseksualiteit is onder bepaalde groepen toegenomen. Ook de communicatie en assertiviteit van leerlingen blijken, ten opzichte van de controlescholen, te zijn verbeterd. Docenten zien ook dat de kennis, houding en vaardigheden van leerlingen zijn verbeterd. Leerlingen kunnen elkaar beter aanspreken op onwenselijk gedrag en het onderwerp is meer bespreekbaar geworden. In het begin was de sfeer wat lacherig of gespannen maar de leerlingen werden steeds serieuzer en geïnteresseerder. Structurele aandacht door middel van een lespakket sorteert meer effect dan geen of ad hoc aandacht voor relationele en seksuele vorming.

Timing van de lessen

Ruim driekwart van de leerlingen vindt dat de lessen op het juiste moment worden gegeven. Met name lessen over veranderingen in de puberteit en relationele vaardigheden vinden leerlingen in groep 7 belangrijke onderwerpen. Leerlingen in groep 8 zijn daarnaast ook geïnteresseerd in anticonceptie en veilige seks.
De meeste leerlingen zijn in groep 7 al één of meerdere keren verliefd geweest en meer dan de helft heeft al eens verkering gehad. Een derde van de leerlingen in groep 7 en 8 heeft ervaring met zoenen. Een kwart van de leerlingen had liever willen wachten met zoenen of was hier nog niet aan toe. Een enkele leerling heeft in groep 7 ervaring met tongzoenen en/of het strelen van een vriendje of vriendinnetje.
Het effect op kennis over puberteit, relaties en seksualiteit is groter als leerlingen nog weinig ervaring hebben met zoenen of verkering. Dit pleit voor tijdige relationele en seksuele vorming. Docenten, leerlingen en ouders vinden dat groep 7 het meest geschikte moment is om met deze onderwerpen te starten.

Waardering

Twee derde van de leerlingen vindt de lessen (heel) leuk en (heel) interessant. Leerlingen geven gemiddeld als rapportcijfer een dikke 8 voor de lessen. Zowel de informatie van de ouders als van de juf/meester vinden de leerlingen erg nuttig. Het merendeel van de leerlingen heeft er geen moeite mee om over relaties en seksualiteit te praten in de klas. Een goede sfeer in de klas en een vertrouwensband met de leerlingen zijn belangrijke randvoorwaarden voor lessen over dit thema. In groep 7 en 8 heeft tussen de 75% en 80% van de leerlingen thuis over de lessen gesproken. Kinderen krijgen in het lespakket Relaties & Seksualiteit bijvoorbeeld ook de opdracht om hun ouders te vragen naar hun mening over bepaalde onderwerpen.

Motivatie van leerkrachten

De redenen om aandacht te besteden aan relationele en seksuele vorming zijn heel divers. Leerkrachten vinden het onderwerp zelf belangrijk en vinden het ook goed passen bij de ontwikkeling van de leerlingen. Ook vragen van ouders, directie, GGD’en of het schoolbeleid spelen een rol. Leerkrachten en directie hadden meer negatieve reacties verwacht van ouders. Deze zijn echter uitgebleven. Leerkrachten vermoeden dat sommige ouders blij zijn dat relationele en seksuele vorming aan bod komt op school en zij het onderwerp niet zelf ter sprake hoeven te brengen.

Bron: Rutgers WPF - 8 februari 2011