Het huidige wettelijke kader, met een strafwet die elke seksuele handeling van jongeren onder de 16 jaar verbiedt, is aan herziening toe. Sensoa pleit niet per definitie voor een verlaging van de wettelijke leeftijdsgrens. Van groter belang is dat de wet verduidelijkt wordt en dat seksueel experimenteergedrag van jongeren dat niet grensoverschrijdend is, mogelijk moet zijn zonder dat de strafwet hierop wordt toegepast.

Koen is 17 en had een relatie met een meisje van 14. Ze hadden ook seks. Hun families waren niet op de hoogte. De relatie liep af met ruzie en het meisje biechtte alles op aan haar ouders. Die willen nu een klacht indienen tegen Koen. Koen is bang dat hij vervolgd zal worden

Een moeder schrijft: "Mijn zoon heeft een relatie met een 15-jarig meisje. Ik maak me zorgen dat hij zich schuldig maakt aan strafbare feiten. En wat riskeer ik als ouder?"

Deze twee gevallen zijn geen uitzondering. De huidige wetgeving roept immers heel wat vragen op:

• Mogen ouders hun kinderen een condoom geven, ook als ze wettelijk nog geen seks mogen hebben?
• Mogen zij hun kinderen naar de dokter meenemen voor een pilvoorschrift als ze jonger zijn dan 16?
• Mag seksueel gedrag worden toegestaan in instellingen voor jongeren?
• Zijn begeleiders in jongerenvoorzieningen of ander settings strafbaar als ze kennis hebben van seksuele activiteiten van jongeren en niet ingrijpen?

Sensoa pleit ook voor een aangepast Vlaams decretaal kader dat de rechten van jongeren op seksuele ontwikkeling beschermt, en voor een structurele inbedding van relationele en seksuele vorming in het Vlaamse onderwijs, die ertoe moet bijdragen dat jongeren hun seksualiteit in hun eigen tempo kunnen ontwikkelen.

Op 13 mei 2011 zal het Kinderrechtencommissariaat, in samenwerking met Sensoa, de Vlaamse Jeugdraad en Jeugd en Seksualiteit, in het Vlaams Parlement een dossier voorstellen over jongeren en seksualiteit. Het Kinderrechtencommissariaat krijgt heel wat vragen van jongeren, maar ook van ouders of volwassen begeleiders, over het al dan niet wettelijk zijn van seksueel gedrag.

Het beschrijven van een leeftijdsgrens in een wet dient om jongeren te beschermen tegen ongewenste vormen van seksualiteit onder die bepaalde leeftijd. In realiteit zien we echter dat jongeren weinig of geen rekening houden met de huidige wettelijke leeftijdsgrens van 16 jaar.

Een verlaging zou in die zin tegemoet komen aan een maatschappelijke realiteit, en een oplossing bieden voor een aantal prangende vragen waar vooral ouders en volwassen begeleiders momenteel mee worstelen.

Een verlaging zou ook betekenen dat jongeren vroeger aanspraak kunnen maken op aangepaste informatie en begeleiding. In die zin kan een verlaging van de leeftijdsgrens resulteren in een betere bescherming van jongeren tegen onveilige seks. Bovendien zouden heel wat jongeren, die momenteel op 15 jaar hun eerste seksuele ervaring beleven (en dat is ongeveer een kwart van alle jongeren in Vlaanderen) dat niet langer in illegaliteit hoeven te doen.

Tegelijk wil Sensoa echter vermijden dat een verlaging van de leeftijdsgrens leidt tot een verhoogde druk onder jongeren zelf om al meteen vanaf die leeftijd seks te hebben. De lagere leeftijdsgrens mag niet als norm gebruikt worden om aan seks te beginnen. Een eventuele verlaging moet dan ook gepaard gaan met verhoogde inspanningen om de relationele en seksuele vorming van jongeren te bevorderen, zodat jongeren in staat zijn om hun seksualiteit te ontplooien in hun eigen tempo, erin te groeien en van alle stappen te genieten. Een goede relationele en seksuele vorming kan ook bijdragen tot een betere preventie van seksueel grensoverschrijdend gedrag onder jongeren zelf en hen ook weerbaarder maken tegen seksueel misbruik door volwassenen.

Voor Sensoa is het duidelijk dat er hoe dan ook nood is aan een ernstig maatschappelijk debat over een mogelijke aanpassing van de bestaande wetgeving. Het dossier van het Kinderrechtencommissariaat biedt daartoe alvast een zeer goede aanzet.

Als Sensoa willen we het recht van jongeren op seksuele ontwikkeling ernstig nemen, wat betekent dat seksueel experimenteergedrag binnen bepaalde grenzen mogelijk zou moeten zijn. Jongeren die in een eenzelfde ontwikkelingsfase zitten, stellen gedrag dat bij die ontwikkelingsfase hoort. Een minimaal leeftijdsverschil tussen jongeren verhoogt de kans dat zij hun seksualiteit op eigen tempo en initiatief kunnen beleven, doordat beide partners gelijkwaardig zijn. Vandaar dat we denken dat het introduceren van een maximaal leeftijdsverschil één van de criteria is die in een wettelijk kader aan bod moet komen. Ook de andere criteria die Sensoa in het Vlaggensysteem heeft uitgewerkt voor de beoordeling van seksueel gedrag, met name: wederzijdse toestemming, vrijwilligheid, gelijkwaardigheid, zelfrespect en het feit dat het gedrag is aangepast aan zowel leeftijd als context, kunnen een inspiratiebron vormen voor een nieuw wetgevend initiatief.